Pozytywizm XIX

| Bez kategorii | 22 listopada 2008

Pozytywizm - prąd zapoczątkowany przez Augusta Comte`a i rozwinięty przez Johna Stuarta Mille’a i Herberta Spencera. Pozytywizm podkreśla waga wiedzy empirycznej, naukowości, odrzuca metafizykę w charakterze nieuprawnioną spekulację. Składnikiem pozytywizmu bywa często ewolucjonizm, a niczym naukowości są na rzecz niego nauki przyrodnicze i empiryczne.

Zobacz też

  • pozytywizm
  • scjentyzm
  • ewolucjonizm
  • utylitaryzm
  • organicyzm

Acta sanctorum

| Bez kategorii | 20 listopada 2008

Acta sanctorum - najogromniejszy zbiór legend religijnych. Powstał on w latach 1643-1694. Obejmuje on 70 tomów.

Zobacz też

  • hagiografia

Lista polskich męczenników

| Bez kategorii | 19 listopada 2008

Spis treści

//

Męczennicy współcześni

  • Jan Czuba
  • Michał Tomaszek i Zbigniew Strzałkowski
  • Robert Gucwa
  • Czesława Lorek

Męczennicy II wojny światowej

  • o. Maksymilian Maria Kolbe
  • ks. Roman Sitko
  • o. Cherub Walenty Kozik
  • ks. Adam Bargielski
  • ks. Aleksy Sobaszek
  • o. Naganiacz Maria Mazurek OCD
  • s. Alicja Maria Jadwiga Kotowska CR
  • o. Alojzy Liguda SVD
  • o. Anastazy Jakub Pankiewicz OFM
  • o. Anicet Marian Konopiński OFM CAP
  • ks. Antoni Beszta-Borowski
  • abp Antoni Julian Nowowiejski
  • ks. Antoni Leszczewicz MIC
  • ks. Antoni Rewera
  • ks. Antoni Świadek
  • ks. Antoni Zawistowski
  • ks. Bolesław Strzelecki
  • ks. Bronisław Komorowski
  • Bronisław Kostkowski
  • br. Brunon Zembol OFM
  • Czesław Jóźwiak
  • ks. Dominik Jędrzejewski
  • ks. Edward Detkens
  • ks. Edward Grzymała
  • Edward Kaźmierski
  • Edward Klinik
  • ks. Emil Szramek
  • br. Fidelis Chojnacki OFM CAP
  • o. Florian Stępniak OFM CAP
  • ks. Franciszek Dachtera
  • ks. Franciszek Drzewiecki FDP
  • Franciszek Kęsy
  • ks. Franciszek Rogaczewski
  • ks. Franciszek Rosłaniec
  • Franciszek Stryjas
  • o. Grzegorz Frąckowiak SVD
  • ks. Henryk Hlebowicz
  • ks. Henryk Kaczorowski
  • o. Henryk Krzysztofik OFM CAP
  • o. Hilary Januszewski OC
  • o. Jan Antoni Bajewski OFMCONV
  • ks. Jan Nepomucen Chrzan
  • Jarogniew Wojciechowski
  • ks. Jerzy Kaszyra MIC
  • o. Józef Achilles Puchała OFMCONV
  • ks. Józef Cebula zwyczajna OMI
  • ks. Józef Czempiel
  • ks. Józef Innocenty Guz
  • ks. Józef Jankowski SAC
  • ks. Józef Kowalski SDB
  • ks. Józef Kurzawa
  • ks. Józef Kut
  • ks. Józef Pawłowski
  • ks. Józef Stanek SAC
  • ks. Józef Straszewski
  • br. Józef Zapłata CFCI
  • s. Julia Rodzińska OP
  • o. Karol Herman Stępień OFMCONV
  • s. Katarzyna Celestyna Faron
  • ks. Kazimierz Gostyński
  • ks. Kazimierz Grelewski
  • ks. Kazimierz Sykulski
  • o. Krystyn Gondek OFM
  • ks. Leon Nowakowski
  • bp Leon Wetmański
  • o. Ludwik Mzyk SVD
  • o. Ludwik Pius Bartosik OFMCONV
  • ks. Ludwik Roch Gietyngier
  • ks. Maksymilian Binkiewicz
  • br. Marcin Oprządek OFM
  • s. Maria Antonina Kratochwil SSND
  • s. Maria Ewa od Opatrzności CSIC
  • s. Maria Klemensa Staszewska OSU
  • s. Maria Marta od Jezusa CSIC
  • ks. Marian Górecki
  • ks. Marian Konopiński
  • ks. Marian Skrzypczak
  • Marianna Biernacka
  • o. Michał Czartoryski OP
  • ks. Michał Oziębłowski
  • ks. Michał Piaszczyński
  • ks. Michał Woźniak
  • ks. Mieczysław Bohatkiewicz
  • s. Mieczysława Kowalska
  • ks. Pyszałek Putz
  • o. Samochwała Turchan OFM
  • Natalia Tułasiewicz
  • br. Piotr Bonifacy Żukowski OFMCONV
  • ks. Piotr Edward Dańkowski
  • ks. Roman Archutowski
  • ks. Roman Sitko
  • o. Stanisław Kubista SVD
  • ks. Stanisław Kubski
  • ks. Stanisław Mysakowski
  • ks. Stanisław Pyrtek
  • Stanisław Sześcian Starowieyski
  • br. Stanisław Tymoteusz Trojanowski OFMCONV
  • ks. Stefan Grelewski
  • br. Symforian Ducki OFM CAP
  • Tadeusz Dulny
  • ks. Wincenty Matuszewski
  • ks. Władysław Błądziński CSMA
  • ks. Władysław Demski
  • bp Władysław Goral
  • ks. Władysław Maćkowiak
  • ks. Władysław Mączkowski
  • ks. kmdr ppor. Władysław Miegoń
  • ks. Włodzimierz Laskowski
  • ks. Wojciech Nierychlewski CSMA
  • ks. Zygmunt Pisarski
  • ks. Zygmunt Sajna

Męczennicy XVII stulecia

  • Wojciech Męciński
  • Andrzej Bobola

Męczennicy średniowieczni

  • Stanisław ze Szczepanowa

Antropogeneza

| Bez kategorii | 14 listopada 2008

Antropogeneza (gr. ánthrôpos istota ludzka, génesis geneza) - filogeneza człowieka, alias początek, szlak komunikacyjny rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.

Spis treści

//

Stan człowieka w przyrodzie

Z biologicznego punktu widzenia gość klasyfikowany jest w charakterze ssak łożyskowy z najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem, co - równolegle wielu innych gildia - stawia go wśród ssaków naczelnych (Primates). Człekokształtne naczelne wyróżnia niedobór ogona, większe wymiary ciała i bardziej natężony mózg. Potrafią uznawać za dobre postawę dwunożną. Do człowiekowatych (Hominidae) zalicza się dzisiaj bok w bok człowieka jego wymarłe formy i orangutany, goryle i szympansy. W tej grupie (rodzinie) modny gość myślący jest jedyną żyjącą istotą, która poruszając się na dwóch nogach w postawie wyprostowanej, posługując się umysłem i mową nauczyła się dawać sprzęt i za ich pomocą umyślnie reformować swoje sąsiedztwo, zawiązywać kulturę i wznosić cywilizacje.

Analogicznie, jakże pod ręką wyjaśnianiu powstania życia na Ziemi, pełne naświetlenie powstania człowieka powinno podawać obrót powstawania charakteryzujących go gildia, za które - w dużym uproszczeniu - przyjmuje się zwykle zdobycie naziemnego, dwunożnego chodu, pionizację postawy ciała, rozszerzenie mózgowia i pojawienie się inteligencji rozumianej jak myślenie (również abstrakcyjne), kompetencja uczenia się i rozwiązywania problemów. Również w tej kwestii nie ma pełnej teorii. Na dole przedstawiono próbę podsumowania obecnego stanu wiedzy.

Resume dziejowy myśli ewolucyjnej


Porównanie szkieletów człowieka (z lewej) i goryla.
Szkic z Brehms Tierleben, Small Edition 1927

Podobieństwa między ludźmi i niektórymi dużymi małpami człekokształtnymi dostrzegano od wybitnie dawna. Malajczycy nazywali orangutana leśnym człowiekiem (orang-outang).

Kolejny krok rozwoju myśli ewolucyjnej rozpoczął się od odkrycia w 1829 (Engis, Belgia), w 1848 (Forbes’ Quarry, Gibraltar) i w 1856 roku (Neanderthal, Rajch) kości istot podobnych do człowieka (neandertalczyk). Pojawiło się wtedy sąd człowieka jaskiniowego, które przetrwało do naszych czasów w kulturze masowej. Do czasów Darwina w świecie chrześcijańskim panowało powszechne mniemanie o wyjątkowej pozycji człowieka wśród żywych stworzeń (antropocentryzm). Opublikowana przez Darwina projekt ewolucji wywołała lawinę dyskusji między naukowcami (Thomas Henry Huxley, Georges Cuvier, Charles Lyell, Richard Owen, Alfred R. Wallace i inni) i w wielu innych kręgach.

Karol Darwin zakładał, że poszukiwania skamielin wczesnych hominidów powinny egzystować prowadzone w Afryce (Darwin, 1871). Wnioskował w ten sposób z analizy zasięgu naturalnego występowania gatunków najbliżej spokrewnionych z człowiekiem.

Poszukiwania prowadzone w różnych regionach świata - mina młodszymi genealogicznie okazami - nie dostarczały nowych danych o formach starszych od neandertalczyka. Począwszy od 1924 wypadek zaczęła się zastępować. Wskazywany przez Darwina linia postępowania poszukiwań wydawał się właściwy i kolejne lata przynosiły jeszcze to nowe odkrycia. Ostrzeżenie całego świata skoncentrowała się na afrykańskich stanowiskach archeologicznych.


Pierwsza odbudowa wyglądu neandertalczyka

W miarę napływających doniesień z wyników badań ponad znalezionymi skamielinami wyobrażenie kosztowny rozwojowej człowieka ulegał zmianie. Pojawiły się naukowe opisy odkrytych szczątków, zupa próby ich klasyfikowania (Australopithecus, Plesianthropus, Paranthropus, Zinjanthropus, Gigantopithecus, Oreopithecus bambolii, Meganthropus, Pithecanthropus, Palaeoanthropus, Cyphanthropus, Euranthropus, Protanthropus) natomiast pierwsze danie próby rekonstrukcji ich wyglądu. Kolejne odkrycia dostarczały nowych danych, często na amen zmieniając poprzedni, ledwo zarysowujący się wizja antropogenezy.

Filogeneza

Dopóki pojawił się człowiek

Pierwsze łożyskowce (Eomaia) pojawiły się w kredzie z grupy wymarłych, żyworodnych ssaków, nazywanych Eupantotheria, Eomaia być może dała pierwsza oznaka kilku grupom: Xenarthra, Afrotheria, Euarchontoglires, Laurasiatheria tudzież Protoeutheria. Pierwsze danie euarchonty (Plesiadapis), w paleocenie dały pierwsza oznaka pierwotnym małpiatkom, te dały pierwsza oznaka linii ewolucyjnej, której pierwszym przedstawicielem był Eosimias, żyjący 45-40 mln lat temu. Do tej linii ewolucyjnej dzisiaj należą małpy szerokonose, makakokształtne zaś małpy człekokształtne. Na podstawie analizy wyników badań molekularnych ustalono, że małpy szerokonose (Platyrrhini) oddzieliły się od wąskonosych ok. 35 mln lat temu, która w paleocenie i na początku eocenu razem z Eurazją tworzyła Laurazję.

Hominoid, hominid, Homo


Czaszki hominoidów: (od lewej) istota ludzka, szympans, orangutan i makak

Późnomioceńskie (15-5 mln lat temu) naczelne określane są w charakterze hominoidy. Charakteryzuje je:

  • brak ogona
  • zatrzymanie rozrostu kości miednicy
  • budowa ramion i barków umożliwiająca zawieszanie się na gałęziach
  • mózg lekko bardziej natężony aniżeli u współczesnych małp (z uwzględnieniem proporcji ciała)
  • rozwój wzroku

Do tej grupy zaliczane są driopiteki.


Przypuszczalny powierzchnia pojawienia się pierwszych hominidów

Hominidami określane są gatunki, które wyróżnia:

  • dwunożność - właściwość do niedawna przypisywana jeno człowiekowi
  • znaczny spotęgowanie mózgu w stosunku do proporcji ciała
  • zmiana w uzębieniu i muskulaturze
  • naziemny zwyczaj życia
  • długotrwały rozbudowa osobniczy

Kiedy i dokąd sznur elektryczny hominidów oddzieliła się od linii małp człekokształtnych i przez jakie stadia przeszła póki osiągnęła stopień człowieka?

Orangutany oddzieliły się od linii prowadzącej do człowieka ok. 12 mln lat temu. Najwcześniejszym z mioceńskich hominidów był oreopitek (9-7 mln lat, Włochy). Analizy molekularne wskazują, że z początku goryle (nad 8 mln lat), a później - bliżej spokrewnione z człowiekiem - szympansy (między 6-4 mln lat temu) oddzieliły się od linii Homo.

Czaszka australopiteka

Za najstarszych przedstawicieli rodziny człowiekowatych uznaje się Sahelanthropus tchadensis (choć jego dwunożność nie została potwierdzona) i Orrorin tugenensis, których resztki znaleziono w Afryce. Ok. 5,5 mln lat temu - również w Afryce - pojawiły się ardipiteki (A. kadabba i A. ramidus), a po nich zupa australopiteki (4-2 mln lat temu) i spokrewnione z nimi parantropy. Skamieniałościom australopiteków towarzyszyły sprzęt kamienne, pomimo tego nie ma pewności, azali nie były one wytworem późniejszych albo żyjących wprzódy wyżej rozwiniętych hominidów przebywających na tym samym terenie. Z tego okresu (3,6 mln lat) pochodzą najstarsze znane odciski stóp z Tanzanii przypisywane dwunożnym człowiekowatym (Katafalk Leakey, 1977) natomiast odkryty w 1999 Kenyanthropus platyops.

Hominidy nim pojawieniem się pierwszych Homo

Nazwa
Szacowany czas występowania
Obszar występowania
Uwagi

Sahelanthropus tchadensis
7 mln lat temu
środkowa Afryka

Orrorin tugenensis
6,1-5,8 mln lat temu
Kenia
być być może przodek szympansa

Ardipithecus kadabba
5,8-5,2 mln lat temu
Etiopia

Ardipithecus ramidus
4,4 mln lat temu
Etiopia

Australopithecus anamensis
4 mln lat temu
Kenia,Etiopia

Australopithecus afarensis
3,9-3 mln lat temu
Etiopia,Tanzania,Kenia
uważany za bezpośredniego przodka rodzaju Homo

Australopithecus bahrelghazali
3,5 - 3 lat temu
Czad

Australopithecus africanus
3,3-2,4 mln lat temu
Afryka Południowa

Australopithecus garhi
2,5 mln lat temu
Etiopia

Paranthropus aethiopicus
2,5 mln lat temu
Kenia

Paranthropus boisei
2-1,4 mln lat temu
wschodnia Afryka

Paranthropus robustus
1,6 mln lat temu
Afryka Południowa

Kenyanthropus platyops
3,5 - 3,2 mln lat temu
Kenia
Australopithecus afarensis(?), ew. przodek Homo rudolfensis

Zupa ślady człowieka

Najstarszych przedstawicieli rodzaju Homo ( z jęz. angielskiego hominin na rzecz odróżnienia od hominid) znamy z pokładów datowanych na ok. 2,6 mln lat. Wyróżnia je:

  • największa wśród znanych gatunków objętość puszki mózgowej
  • mniejsze siekacze i kły niewystające pozór linię innych zębów, grubsze polewa, forma uchwyt ślusarski z większym natężeniem paraboliczny aniżeli u wcześniejszych naczelnych
  • budowa stopy, u człowieka palce stopy utraciły chwytność
  • czaszka w wyższym stopniu zaokrąglona, z mniejszą częścią twarzową
  • umiejętność wytwarzania narzędzi

Zobacz więcej w osobnym artykule: Człowiek.

Czaszka pitekantropa

Pierwszym śladom przedstawicieli rodzaju Homo towarzyszą prymitywne utensylia kamienne. Utensylia znalezione w wąwozie Olduvai (cywilizacja Olduvai) - datowane na ok. 2,6 mln lat (Hadar, Omo i Turkana), a w Azji na ok. 2 mln lat - przypisywane są Homo habilis (człek zręczny). Przypuszczalnie wyłonił się z australopiteków. Był od nich z większym natężeniem nastroszony, osiągał ok. 130 cm wzrostu i proch bardziej natężony mózg. Świadectwa kopalne wskazują na jego frekwencja do ok. 1,5 mln lat temu. Od ok. 1,8 mln do 70 tys. lat temu żył H. erectus i H. ergaster nieraz traktowane w charakterze jeden wersja - pitekantrop zwany człowiekiem wyprostowanym. Jego (czy też ich) ślady znajdowane są w Afryce, Azji i Europie, co sugeruje, że był pierwszym gatunkiem, jaki opuścił Afrykę. Pitekantrop udoskonalił robienie narzędzi, polował na zwierzęta i potrafił rozpalać żar. Przypadkiem tworzył struktury społeczne oparte na związkach rodzinnych.

Czaszka neandertalczyka

Ok. 350 tys. lat temu na terenie Europy pojawili się pierwsi przedstawiciele neandertalczyka (Homo neanderthalensis). Zupa ślady Homo sapiens datowane są na ok. 250 tys. lat (prymitywny Homo sapiens). W Europie pojawił się ok. 45 tys. lat temu (kromaniończyk), a w związku z tym w czasie gdy żyli w dalszym ciągu neandertalczycy. Obydwa gatunki koegzystowały równolegle siebie przez mimo 10 tys. lat. Do te pory nie rozumie się samo przez się, co spowodowało wymarcie neandertalczyków.

Czaszka kromaniończyka

Od stada do cywilizacji

Współczesny Homo sapiens zajmował się głównie myślistwem. Prowadził koczujący zwyczaj życia. Polowania dostarczały mu wysokokalorycznego mięsa, skór, którymi się okrywał a kości wykorzystywanych do wytwarzania jeszcze wydajniejszych narzędzi. W poszukiwaniu zwierzyny i nowych terenów łowieckich zaludniał nowe obszary.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Prehistoryczne wędrówki ludzkości.

Wiara i kultura

Najstarsze ślady religii pojawiły się 100 tys. lat temu w postaci pochówków (przekonanie w życie pośmiertne) i rysunków naskalnych.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Religie prehistoryczne.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Religie rodzime Australii i Oceanii.

35-30 tys. lat p.n.e. temu pojawiły się zupa zabytki sztuki prehistorycznej, malowidła naskalne w jaskiniach nazywane sztuką paleolitu.

Uprawa roli i hodowla

Wędrówki zwierząt poszukujących źródeł wody i żywności przyczyniły się przypuszczalnie do celowej ‘opieki’ powyżej zwłaszcza przydatnymi na rzecz człowieka gatunkami. Wcześniej ok. 9 000 - 8 000 p.n.e. doszło do udomowienia pierwszych zwierząt (piesek, owca, głupia gęś). Prawie że 10 000 lat p.n.e. homo sapiens zasiał ziarna dziko rosnących roślin, a naokoło 8 000, a w niektórych regionach do 3 000 lat p.n.e. rozpoczął celową uprawę roli (zobacz: uprawa roli). Przyczyniło się to do zmiany trybu życia na tutejszy. Zaczęły buntować się zupa osady, a ok. 6,8 tys. lat temu - zupa miasta.

W ów podejście prymitywny Homo sapiens przez 250 tys. lat opanował wykapany pusty od lodu świat i w charakterze wyłączny z rodzaju Homo nabył umiejętności pozwalające mu przeżyć do czasów, które określamy początkiem cywilizacji.

Przypisy

  1. ↑ Podgatunek szympansa zwyczajnego - Pan troglodytes verus potrafi przynosić w wyniku i wyzyskiwać sprzęt służące do zabijania innych zwierząt.
  2. ↑ Maciej Faflak, Duże małpy w drobny mak bez ogona, Międzynarodowy Biuletyn Ulegający biodegradacji, No. 3. - 11. 2005
  3. ↑ Współcześnie Pan troglodytes Blumenbach, 1775
  4. ↑ Karol Linneusz, Systema Naturae 10th edition, 1758
  5. Non placet, quod Hominem inter ant
  6. ↑ Charles Robert Darwin, The Origin of Species by Means of Natural Selection, 1859
  7. ↑ Carlos G. Schrago, On the time scale of new world primate diversification, American Journal of Physical Anthropology, 28 Nov 2006
  8. ↑ Philip D. Gingerich, Early Eocene Cantius torresi-oldest primate of modern aspect from North America
  9. ↑ Thierry Smith, Kenneth D. Rose, Philip D. Gingerich, Rapid Asia-Europe-North America geographic dispersal of earliest Eocene primate Teilhardina during the Paleocene-Eocene Thermal Maximum
  10. ↑ Groves, 2001

Zobacz też

  • Teoria wodnej małpy
  • en:Wikipedia List of human fossils (en)
  • en:Wikibooks Paleoanthropology Origin (en)

Linki zewnętrzne

W języku angielskim:

  • Palaeos.org
  • Paleoanthropology
  • In Search of What Makes us Human
  • Discovery of Early Hominids
  • Paleoanthropology in the 1990’s
  • The Evidence for Human Evolution
  • Exploring the Creation/Evolution Controversy
  • Becoming Human

W języku polskim:

  • Antropogeneza
  • Ewolucja człowieka

Bibliografia przedmiotu

  • Steve Olson Mapowanie historii ludzkości - Zamierzchłe czasy ukryta w naszych genach, 2003
  • Roger Lewin Wprowadzenie do ewolucji człowieka, 2002
  • G. C. Conroy Reconstructing Human Origins: a modern synthesis New York: W. W. Norton, 2005
  • Henryk Szarski Historia zwierząt kręgowych, PWN, 1998
  • Prof. dr hab. Jerzy Odyniec, Wykłady

Culture jamming

| Bez kategorii | 14 listopada 2008

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azali “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna stosunek odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azali społeczne. Z definicji culture jamming nie jest skutkiem tego traktowane w charakterze przesunięcie. Upiór culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azaliż przekazu, jakże i w odniesieniu do stanowiska azali przekazu kulturowego. Za stowarzyszony wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming oszacować jest dozwolone pożądanie wyśmiania azaliż zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azaliż interwencji w publiczne wydarzenia a w zaaprobowany dysputa (geurilla communication).

Culture jamming przypadkiem istnieć zdefiniowane ja przesunięcie artystyczny, jednak również taka określenie nie obejmuje całego wachlarz działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często w charakterze sprawność fizyczna działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu i wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest natomiast również nadto wąska, ażeby uściskać wszystkie działania określane w charakterze culture jamming (określenie ta w wyższym stopniu pasuje do zjawiska określanego w charakterze subvertizing).

Culture jamming nieraz wymaga transformacji mass mediów, żeby ich własnymi środkami komunikacji w prześmiewczy lub groteskowy wyjście skomentować fortel ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

  • “Dobry radość” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie zanadto na serio. Poniekąd sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru jakim sposobem oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
  • Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają przynaglać kompetencja do samorefleksji i niezależnego myślenia.
  • Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami ewentualnie postawami, a realiami lub postrzeganym jak obraźliwy aspektem danego przedmiotu, jaki stanowi rzecz zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, dzięki „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu jak nauka zawodu wyznaczający artystyczne, lub społeczne aktywność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty ewentualnie elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, żeby wykształcić nowe dorobek, zagadnienie, którego prestiż często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, jaki nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” w ten sposób pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to kontrast cytowania, powoływania się na akademicki mir, kto ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, jak przekształca sie w przytoczenie: kawałek wyłączony z kontekstu, unieruchowmiony, odseparowany od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego albo błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, że sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, przede wszystkim ostatecznej.”

  • Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego a nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów jest dozwolone odróżnić (choć kiedy niekiedy intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów precyzyjnie artystycznych) natomiast od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest demolka), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe ewentualnie inne działania wolno przelecieć do dwóch, a chociażby trzech z powyższych kategorii.

Spis “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

  • Kolektyw Pif-paf
  • Radykalna Fabuła Twórcza

Przypisy

  1. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Gród nad Wisłą 2006.

Fulacht fiadh

| Bez kategorii | 12 listopada 2008

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh albo fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach również fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Gatunek stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich nad 2000.

Spis treści

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (zwyczajowo ok. 20-50cm, aliści bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami zaś sadzami. W środku “podkowy” z reguły znajduje się płytka czeluść. Od czasu do czasu w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne resztki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

  • kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
  • paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
  • “pojemnika”, wyłożonego drewnem bądź kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się głodne kawałki do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, że multum z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, atoli fiadh jest przymiotnikiem od słowa “jeleń” czy też “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że mnogość z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się ponadto, że nagrzana mowa trawa mogła dogadzać do kąpieli, prania ubrań ewentualnie w toku procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również dogadzać w charakterze gatunek sauny. Niewykluczone, że fulachtaí fia mogły dopełniać wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą niby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano mieszanka do oddzielnych naczyń, dodając zakwas i zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

  1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
  2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
  3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
  4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
  5. ↑ Wtórnik artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.

Łukasz Gołębiowski

| Bez kategorii | 9 listopada 2008

Łukasz Gołębiowski (ur. 13 października 1773 w Pohoście krąg Płońska (obecna Białoruś), zm. 7 stycznia 1849 w Kaźmierówce poniżej Hrubieszowem) – jeden z pierwszych polskich etnografów (odkrywca tzw. starożytności słowiańskich zaś zwyczajów i obyczajów ludu polskiego), rebeliant kościuszkowski, bibliotekarz i plenipotent zbiorów Biblioteki Poryckiej, kończyna Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej brał współpraca m.in. w bitwie u dołu Szczekocinami i obronie Warszawy. Po rozbiorach, w latach 1795–1818 przebywał w Porycku na Wołyniu, będąc bibliotekarzem Tadeusza Czackiego – uporządkował wtedy Bibliotekę Porycką i napisał Przedmowę do rejestru Biblioteki Poryckiej (1814). Od 1818 r. został czynnym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a w pięć lat później – po przeprowadzce do Warszawy – Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1827 r. został profesorem literatury w świeżo otwartym Instytucie Pedagogicznym.

Warszawskie lata Gołębiowskiego (1826–31) były w najwyższym stopniu intensywnym okresem jego pracy naukowej. Opracował w owym czasie i wydał m.in. najważniejszy festiwal historiografii polskiej O dziejopisach Własny, ich duchu, zaletach i wadach (1826), a również jedną z pierwszych książek o historii Warszawy, z opisem jej zabytków i przewodnikiem po mieście Opisanie historyczno-statystyczne miasta Warszawy (1826), a na końcu – pierwszą pracę etnograficzną w Polsce, pt. Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym, ewentualnie niektórych właśnie prowincyach (1831) i Ubiory w Polszcze od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych (1830).

Po upadku powstania listopadowego został zwolniony (1833) przez władze carskie ze stanowiska sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Nauk (za schowek funduszy Towarzystwa zanim konfiskatą rosyjską); przeprowadził się wówczas na sioło, dokąd dokończył rozpoczęte prace naukowe: czterotomowy Gabinet medalów polskich zaś tych, które się dziejów polskich tyczą z czasów panowania Stanisława Augusta (1841–43) a trzytomowe Dzieje Polski (1846–48), tyczące kultury materialnej i obyczajów szlachty, mieszczaństwa i chłopów.

Źródła

  • Encyklopedia PWN
  • Popularna Encyklopedia Powszechna Wyd. Fogra

Koczowniczy tryb życia

| Bez kategorii | 7 listopada 2008

Wikipedyści rozważają odwołanie tego artykułu w poczekalni stron do usunięcia.

Jeśli nie zgadzasz się z tą propozycją, odnieś się do uwag zawartych w zgłoszeniu i popraw treść poznawcza artykułu.
Tego szablonu nie wypada relegować do czasu rozstrzygnięcia dyskusji.

Powiadom autora na jego stronie dyskusji: {{subst:PoczSdU/info|Koczowniczy zwyczaj życia}} ~~~~

Koczowniczy zwyczaj życia, koczownictwo. ów zwyczaj życia zarządzany był głównie w paleolicie i neolicie. Polegał na ciągłym zmienianiu miejsca zamieszkania w poszukiwaniu pożywienia i przeto zasoby ludzkie nie budowali stałych domów przed chwilą mieszkali w jaskiniach ewentualnie w szałasach itd.

zobacz ponadto: tułacz, rolnik, wędrówki zwierząt

Khirbat en-Nahas

| Bez kategorii | 5 listopada 2008

Khirbat en-Nahas - pozycja archeologiczne na terenie Jordanii, starożytna sztolnia miedzi, funkcjonująca na ogromną skalę przypadkiem przedtem w X wieku p.n.e. Miano oznacza miedziane ruiny. Dziś Khirbat en-Nahas znajduje się na teren Jordanii. Kiedyś była to część kraju Edom – historycznej krainy, której społeczność zagrażali Izraelowi królów Dawida i Salomona. Khirbat en-Nahas zajmuje w pewnym sensie 10 hektarów, na których odnaleziono poprzednio fortecę i w pobliżu 100 zabudowań. Dzięki wsparciu Wydziału Telekomunikacji i Informatyki Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego udało się zaprojektować trójwymiarową rekonstrukcję królewskiej kopalni miedzi. Zespołem archeologów badających stołek kierowali Thomas Levy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego a Mohammad Najjara z jordańskiego Ministerstwa Starożytności.

Kozioł ofiarny

| Bez kategorii | 25 października 2008


Kozioł ofiarny, William Holman Hunt, 1854

Kozioł ofiarny to jeden z kluczowych mechanizmów antropologicznych występujący przypadkiem we wszystkich kulturach.

Mechanizm kozła ofiarnego polega na tym, że zbiorowisko społeczna w momencie kryzysu, dezintegracji azali zagrożenia, by ponowić się do stanu utraconej równowagi, obiera sobie ofiarę, która staje się obiektem zbiorowej agresji całej grupy. Nawała ta ma na celu śmierć czy też różnego rodzaju wyłączenie ofiary (wypędzenie, wyłączenie symboliczne - np. opaski z “gwiazdą Dawida” ewentualnie przezwiska w grupie rówieśniczej). Grono wmawia sobie bo, że jałmużna ta ponosi winę za zmartwienie ewentualnie ryzyko, które doprowadziło do kryzysu, dezintegracji grupy.

Poszczególne kultury różnią się między sobą pod spodem względem skłonności do stosowania mechanizmu kozła ofiarnego, niektóre stosują go wielce często i na wielką skalę (są często monolityczne, a co więcej podświadomie niepewne swojej tożsamości), inne posuwają się do niego wielce nieczęsto, unikają skrajnych form mechanizmu (są to przeciętnie kultury otwarte, pluralistyczne, które znajdują konstruktywne role społeczne na rzecz różnego rodzaju odmieńców).

Spis treści

//

Datek z kozła w judaizmie

Metaforyczna określenie mechanizmu pochodzi z na cacy dosłownej starożytnej tradycji judaistycznej, w której zbiorowość projektowała swoje winy na przeznaczone na krwawą ofiarę bestia. Kapłan świątyni w Jerozolimie kropił kilkakrotnie różne miejsca w jej wnętrzu krwią złożonych w ofierze byka i kozła, a potem kładł rękę na głowie nie bez przyczyny wybranego kolejnego kozła, na którego przenosił winy całego ludu, wypowiadając je. Wybierano ponadto człowieka, kto ma uprowadzić kozła na pustynię. Człowieka tego w tradycji judaistycznej nazywano isz iti. Zabierał on kozła ponad skalne bezdeń, przywiązywał czerwoną wstążkę do jego rogów, jej dalszy kawałeczek przywiązywał do skały urwiska, a od tego czasu spychał kozła tyłem w zniknąć. Działo się to w święto Jom Kipur; teraz w ultraortodoksyjnych grupach zdarza się, że w dniach między Rosz ha-Szana a Jom Kipur składa się ofiarę z koguta (kaparot), pełniącą podobną funkcję.

Psychoanalityczne wyklarowanie mechanizmu

Z punktu widzenia psychoanalizy figura albo zbiorowisko projektuje na kozła ofiarnego cechy, które wypiera, których nie akceptuje w sobie samym, bądź wprost własne winy, z którymi nie być może się pojednać i chce je zmóc przez zrzucenie na kogoś innego, od tego czasu wypędzenie go, wyłączenie ewentualnie zabicie.

Sylwetka mechanizmu

Jaki zostaje kozłem ofiarnym

Kozłem ofiarnym przypuszczalnie być:

  • osoba pojedyncza (np. Sokrates i jego słynny proces)
  • cała grono społeczna, etniczna, religijna (np. Żydzi w Trzeciej Rzeszy)

Cechy, które powodują, że alternatywa grupy pada na daną osobę (osoby):

  • obce źródło (etniczne, klasowe, etc.)
  • ekstremalna inność fizyczna (odcień skóry, niesłychana szkarada czy też nadzwyczajna piękno, upośledzenie, karłowatość czy też w przeciwieństwie - akromegalia itp.)
  • szczególnie spektakularna schorzenie, której nie rozwiązanie schować (np. choroby psychiczne ewentualnie epilepsja)
  • ekstremalna położenie społeczna (nadzwyczaj wysoka - np. wysokie przyjście na świat, fortuna, głośne imię; wielce niska - np. żebracy; żyjąca oddzielnie - np. wspólnota żydowska, ojczulek azali pustelnik)
  • złamanie zakazany religijnego bądź jakieś religijne odszczepieństwo (wyznawanie innej religii, niesumienne praktykowanie religii etc.);
  • złamanie zakazany seksualnego, związanego z prokreacją, albo choćby właśnie sąd grupy o złamaniu takiego nietykalny przez jednostkę (azali więcej ludzi); dotyczy np. kazirodztwa, homoseksualizmu (w społecznościach, które nie akceptują takich pragmatyk), rozwiązłości seksualnej (świniarka jest tu w gorszej sytuacji, skoro masa kultur jak rozpusta traktuje takie ich zachowania, które u mężczyzn akceptuje, a chociażby chwali, np. sukcesy w uwodzeniu); spojrzenie o zabijaniu dzieci mieści się w tej orbicie;
  • odmienność seksualna (transseksualizm, hermafrodytyzm, homoerotyzm), natomiast również czasami obrzezanie, wianek ewentualnie wdowieństwo;

Każda zgromadzenie jest w stanie wyszukać kozła ofiarnego, kiedy czuje taką potrzebę, zarówno cała zbiorowisko etniczna, wypisz wymaluj narodowość, jakim sposobem podobnie społeczności lokalne, obywatele jednej wsi azali osiedla, ewentualnie także uczniowie w klasie. Im więcej pomimo tego powyższych warunków spełnia postać czy też osoby, tym łatwiej i częściej staje się kozłem ofiarnym. Podczas gdy wszak w pogrążonej w kryzysie grupie brakuje osób, które kumulowałyby parę tych gildia, starczyć prawdopodobnie jedna z nich ewentualnie jakakolwiek własność wyróżniająca.

Jak występuje mechanizm

Grupa szuka kozła ofiarnego w momencie kryzysu, którego przyczyną mogą istnieć np.:

  • Katastrofa naturalna (pomór, upadek żywiołowa, etc.)
  • Katastrofa gospodarcza
  • Katastrofa polityczna (np. kampania, niebezpieczeństwo wojną, polityczna upodobanie struktur danej kultury)
  • Poczucie jakiegoś zagrożenia: bądź którąś z powyższych katastrof, ewentualnie nadchodzącym końcem świata azaliż gniewem bogów, czy też zagrożenia na rzecz tożsamości grupy (np. przez kulturową dominację jakiejś grupy z pozornie), etc.

Przykłady działania mechanizmu

Mechanizm prawdopodobnie dysponować jaźń zinstytucjonalizowanego rytuału, zorganizowanych posunięć politycznych, natomiast także dopełniać się za sprawą spontanicznych wybuchów całej grupy. Przykłady w historii:

  • Ofiary z ludzi w niektórych kulturach starożytnych. Składano je np. w celu przebłagania zagniewanych bogów, np. z dziewic (przekraczający miarę stan rzeczy zmysłowy) strącanych ze skały.
  • Pogromy Żydów. Żydzi spełniają nieco warunków, które wydawały ich na pastwę mechanizmu: podkreślali swoją inność religijną i etniczną; byli uważani za tych, którzy zabili Chrystusa inaczej Boga (nietykalny religijne); obrzezanie to inność seksualna. Pogromy w średniowieczu statystycznie wybuchały w okresach epidemii bądź załamania gospodarki.
  • Procesy czarownic. Oskarżenia o urok łączyły się z przekonaniem o seksualnym wyuzdaniu tych kobiet, o kontaktach seksualnych z szatanem (złamane nietykalny zarówno w odniesieniu do religii, jakże i do seksualności), argumentem były dziwne znamiona bądź rude włosy (inność fizyczna), etc.
  • Noc św. Bartłomieja
  • Egzekucje rodziny królewskiej i arystokratów w czasie rewolucji angielskiej, rewolucji francuskiej i rewolucji październikowej.
  • Holocaust i obozy koncentracyjne. Rfn, upokorzeni klęską w I wojnie światowej, którą w znacznym stopniu sami rozpętali, a potem skutkami Wielkiego Kryzysu Gospodarczego, dokonali zbiorowej projekcji własnych win na Żydów, marksistów, homoseksualistów i inne mniejszości.

René Girard

Geneza religii z mordu kolektywnego

Francuski inteligent René Girard jest zdania, że maszyneria ów jest źródłem wszelkich religii. Podejmuje tu wątek, kto najważniejszy zaproponował Zygmunt Freud (był on zdania, że religia mojżeszowa zaczął się od kolektywnego mordu dokonanego na Mojżeszu przez Izraelitów, którzy odtąd wymazali to epizod ze zbiorowej pamięci). Girard twierdzi, że każda opium dla ludu wzięła się u zarania ze zbiorowego mordu dokonanego na koźle ofiarnym, według następującego modelu:

  • Po dokonaniu mordu zbiorowość jest w szoku, że go dokonała.
  • Kryzys, jaki doprowadził do zabicia kozła ofiarnego, w końcu, brutalnie rzeczy, przechodzi; tworzy się impresja, że to pozbawienie życia toż pomogło w rozwiązaniu kryzysu.
  • Skoro pozbawienie życia pomogło, to znaczy, że recesja owszem był spowodowany winą kozła ofiarnego; recesja przeszedł po zabiciu przyczyny zła;
  • Zabity rogacz ofiarny był przyczyną zła, jednak z drugiej okolica umierając uratował grupę; toteż ulega sakralizacji i staje się bogiem;
  • Na tej podstawie tworzą się normy moralne religii, które zaczynają się od zakazania tego, czym jak mówią zawinił rogacz ofiarny;
  • Żeby niemniej jednak zatrzymać kondycja społecznej i kulturowej równowagi, należy od czasu do czasu ponowić część zabicia kozła ofiarnego. Stąd rytualne zabijanie ludzi w najstarszych religiach.
  • Normy moralne się przecież rozwijają i sublimują; obszar kulturowy sukcesywnie tuszuje wspomnienie inicjalnego mordu kolektywnego będącego podstawą religii, zastępuje go konstrukcjami symbolicznymi; w rytuałach odchodzi się od ofiar z ludzi - na temat ofiar ze zwierząt, a potem ofiar symbolicznych.

Kozioł ofiarny a Ewangelie

Chrześcijaństwo również zaczęło się od zbiorowego mordu dokonanego na Jezusie Chrystusie w okresie ogromnych niepokojów społecznych i poczucia zagrożenia. Na rzecz Girarda w największym stopniu niezbitym dowodem, że chodziło o maszyneria kozła ofiarnego jest stosunek Kajfasza: Lepiej stuknąć jednego, aniżeli żeby wszyscy zginęli.

Różnica jednakże polega na tym, że - zdaniem Girarda - inne religie i ich mity założycielskie są opowiedziane z punktu widzenia zabójców i grzech kozła ofiarnego nie jest w nich podawana w wątpliwość. Ewangelie aczkolwiek nie uwieczniają mechanizmu, właśnie go demaskują: są napisane prawie ze okolica ofiary, której niedostatek winy jest głoszony wciąż. Jego rozkład wykazuje, że jest to podstawowa treść poznawcza tych utworów. Na rzecz Girarda jest to egzegeza, z jakiego powodu w cywilizacji Zachodu w charakterze pierwszej maszyneria kozła ofiarnego został popularny za etycznie niedopuszczalny.

Bibliografia

  • Szymon Wrzesiński, Potępieńcy średniowiecznej Europy, Gród podwawelski 2007.
  • René Girard, Kozioł ofiarny, Łódź 1987.
  • Tora Pardes Lauder, lektura 3, Wajikra, red. Sacha Pecaric, Gród podwawelski 2005, s. 410-470. (Zawiera tu opisy pragmatyk związanych z ofiarą z kozła w judaizmie.)

Zobacz też

  • procesy o czary
  • pogrom
  • Przemoc w Gujaracie w 2002
  • Proces Jana Calas
Dalej »
Wakacje
Wakacje z HoneyTravel.pl
www.honeytravel.pl
wycieczki szkolne
Wycieczki szkolne
www.crazypoland.pl
moja klasa
moja klasa
bliziutko.pl
Ciągnik
Ciągnik
ciagnik.npr.com.pl
Przeprowadzki
Przeprowadzki Katowice
www.wujekmarek.pl
Marketing w internecie
Marketing w internecie
globster.com.pl
Urząd skarbowy lublin
Us w Lublinie
www.us.urzad-skarbo…